مقالات

انواع کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی

انواع کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی از مهم ترین تجهیزات آتش نشانی هستند که وجود آن ها در حتی منازل هم امری ضروری است.  یکی از مهم ترین نکات هنگام آتش سوزی علاوه بر حفظ خونسردی و شناسایی منبع آتش سوزی ، استفاده از کپسول آتش نشانی مناسب برای خاموش کردن آتش است . بنابراین آشنایی با انواع کپسول آتش نشانی و اسپری های خاموش کننده آتش بسیار حائز اهمیت است .

چرا که در صورت استفاده ازکپسول و خاموش کننده های آتش نشانی نامناسب ، نه تنها آتش موجود در محیط خاموش نمی شود بلکه شاید شاهد شعله ور شدن بیشتر آتش و بروز خطرات جبران ناپذیری باشیم. با ما همراه باشید تا انواع کپسول آتش نشانی و اسپری های خاموش کننده آتش را به شما معرفی کنیم.

دسته بندی کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی از پرکاربردترین تجهیزات ایمنی آتش نشان ها است که به 5 نوع مختلف تقسیم می شوند:

اسپری خاموش کننده آتش

شاید برایتان جالب باشد: روش های خاموش کردن آتش 

اسپری های خاموش کننده آبی

جهت اطفاء حریق های ناشی از مواد قابل احتراق معمولی مانند  (چوب، کاغذ، پلاستیک، لاستیک) که جز گروه مواد خشک می باشد ، استفاده می گردد .

لازم است برای اطفاء از حرارت مواد خشک  کاسته شود ، یا به عبارتی خنک شوند که این امر معمولاً با تاثیر آب یا محلولهای آبی انجام می شود . اغلب حریق های مربوط به منازل از این گروه هستند و بهترین ، کاربردی ترین و اقتصادی ترین ماده خاموش کننده نیز در این گونه موارد آب است .

خاموش کننده های آبی دو نوع هستند:

الف) خاموش کننده های محتوی آب و گاز

ب ) خاموش کننده آب و هوا

خاموش کننده های کف

کپسول اتش نشانی فومی

گرچه خاموش کننده کف ، در اصل برای استفاده در حریق های مایعات قابل اشتعال می باشد ، ولی می توان از آن در حریق های مواد خشک نیز استفاده نمود. کپسول و خاموش کننده های کف ، عموماً « غیرقابل کنترل می باشند . »

کف هاي مورد استفاده در اطفاء حريق كه انواع پروتئيني آن از تخمير آلايش هاي دامي غير خوراكي و انواع شيميايي آن از تركيب برخي مواد شيميايي خاص تهيه مي شود ،  در هنگام پاشيده شدن توسط سر لوله كف ساز با هوا و آب مخلوط شده و حباب ايجاد مي نمايد . فراواني گسترش كف در هنگام استفاده ، مي تواند روي حريق را پوشانده و مانع رسيدن اكسيژن و صعود گازهای ناشي از حريق گردد.

خاموش کننده های پودری  

کپسول اتش نشانی پودری

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی پودری در انواع قابل شارژ و یکبار مصرف در بازار عرضه می شود و بسیاری از ساکنین منازل  به دلیل ارزان بودن قیمت اولیه ، این خاموش کننده ها را ترجیح می دهند .

خاموش کننده های پودری در مورد حریق های از نوع مایعات قابل اشتعال استفاده می شود . پودر این خاموش کننده ها ، سمی شناخته نشده ، ولی چون شیمیایی می باشد ، باعث التهاب مجاری تنفس برای مدت طولانی و همچنین در محیط های بسته قدرت بینائی را کاهش می دهد. ساخت این دستگاه در دو نوع طراحی شده ؛ نوع اول که دائماً تحت فشار می باشد و نوع دوم عامل فشار در یک سیلندر کوچک قرار دارد. 

میتوانید درباره دلایل آتش سوزی خودروها نیز بخوانید

 خاموش کننده های گاز کربنیک CO2 

کپسول آتش نشانی گازی

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی گاز کربنیک محتوی 2/3گاز CO2  می باشد که  در سیلندر قرار دارد . چون بدنه آن باید فشار زیادی را متحمل گردد ، به همین علت از فولاد ساخته می شود و نباید این سیلندر در زیر تابش مستقیم خورشید و یا در مجاورت دستگاه های حرارتی قرار گیرد . گاز CO2 از هوا سنگین تر و غیرقابل اشتعال است . به همین خاطر در موقع اطفاء به خوبی سطح آتش را پوشانده و جانشین اکسیژن می شود و در نتیجه عمل اطفاء به نحو احسن صورت می پذیرد. به دلیل اینکه گاز مزبور در محل مصرف هیچ اثری از خود به جای نمی گذارد،این خاموش کننده ها معمولاً قابل کنترل هستند .

و علت آن که سر لوله خاموش کننده CO2 به شکل قیفی یا شیپوری می باشد این است:

الف)  از سرعت زیاد گاز به هنگام خروج جلوگیری کرده و به آن اجازه انبساط می دهد .

ب ) ماده اطفایی را به محل مورد نظر هدایت می نماید .

اگر چه دی اکسید کربن سمی نیست ؛ ولی وقتی به میزان زیاد در فضای بسته برای اطفاء حریق استفاده شود ، می تواند خطرناک باشد . بعلاوه ایجاد مه ناشی از CO2 می تواند باعث کاهش دید و خطای ناشی از این امر گردد .

خاموش کننده های هالوژنه ( مایعات تبخیرشونده)

کپسول آتش نشانی

مایعات تبخیر شونده به عنوان ماده اطفائی غیرقابل قبول شناخته شده اند و استفاده از این مواد ،به دلیل صدمه رساندن به لایه اوزن محدود و قدغن شده است. در خاموش کننده های هالوژنه به منظور ساخت مواد اطفائی ، از دو هیدرو کربن به نام های متان CH4 و اتان C2H6 به عنوان مواد پایه در نظر گرفته شده و هیدروژن این ترکیب توسط عناصر هالوژنه جایگزین می شود و مواد حاصل قابلیت اشتعال نداشته و حدودا 4 الی 5 برابر از هوا سنگین تر هستند و به سرعت روی حریق را پوشانده و مانع رسیدن اکسیژن به حریق می شود و از طرفی در واکنشهای زنجیره ای سوختن دخالت کرده و در نتیجه عمل اطفاء صورت می گیرد . این مواد تا زمانی که در داخل سیلندر یا ظروف در بسته هستند ، بصورت مایع و در محیط به صورت گاز می باشند . مواد هالوژنه جدید پس از مصرف ، هیچ اثری از خود به جا نمی گذارند

توجه: گاهی لازم است که در یک محیط ، چند نوع خاموش کننده و در اندازه های مختلف وجود داشته باشد و صرف وجود یک نوع کپسول ، آن محیط را از آتش سوزی احتمالی ایمن نمی کند .

مقایسه پودرهای BC و ABC

قدرت خاموش کنندگی

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی ABC با پودر مونو آمونیوم فسفات قطعا دارای قدرت خاموش کنندگی بسیار بالاتری هستند. کلاس‌های حریق بیشتری تحت پوشش آن ها قرار میگیرد. شما با تهیه یک خاموش کننده ABC با قدرت خاموش کنندگی بالا به جای خاموش کننده BC می‌توانید کلاس حریق A (آتش سوزی مواد جامد مانند چوب، پارچه و…) را نیز اطفا نمایید.

توجه: گاهی لازم است که در یک محیط ، چند نوع خاموش کننده و در اندازه های مختلف وجود داشته باشد و صرف وجود یک نوع کپسول ، آن محیط را از آتش سوزی احتمالی ایمن نمی کند .

مطابق با استاندارد NFPA10 ، بند C.3.6.4 ، استفاده از پتاسیم بی‌کربنات به دلیل داشتن قدرت خاموش کنندگی بسیار بیشتر نسبت به سدیم بی کربنات، توصیه میشود؛ اما درجه بندی خاموش کنندگی مونو فسفات، کلاس A را نیز در برگرفته و در کل بالاتر میباشد.

بازگشت آتش نشانی

قدرت نفوذ و بازگشت آتش بعد از اطفا

اغلب بعد از اطفای حریق توسط کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی پودری، حریق دوباره شعله ور شده و بازمی‌گردد. برای غلبه بر این مشکل یک راه خوب، استفاده از خاموش کننده‌های ABC به جای BC میباشد. از بین پودرهای خاموش کننده BC نیز، بی‌کربنات پتاسیم کمتر از بی‌کربنات سدیم، مشکل بازگشت حریق دارا است.

توجه: گاهی لازم است که در یک محیط ، چند نوع خاموش کننده و در اندازه های مختلف وجود داشته باشد و صرف وجود یک نوع کپسول ، آن محیط را از آتش سوزی احتمالی ایمن نمی کند .

مطابق با استاندارد NFPA10 ، بند C.3.6.4 ، استفاده از پتاسیم بی‌کربنات به دلیل داشتن قدرت خاموش کنندگی بسیار بیشتر نسبت به سدیم بی کربنات، توصیه میشود؛ اما درجه بندی خاموش کنندگی مونو فسفات، کلاس A را نیز در برگرفته و در کل بالاتر میباشد.

جذب رطوبت و مشکل کلوخگی

کلوخگی یکی از مشکلات رایج پودرهای خاموش کننده آتش نشانی میباشد. در این حالت ذرات پودر خاموش کننده با جذب رطوبت، به همدیگر میچسبد و به حالت توده‌ای یا اصطلاحا کلوخه تبدیل میشود. مطابق استاندارد ملی ایران به شما 3434 –پودرهای خاموش کننده آتش- پودرهای خاموش کننده نوع BC (بیکربنات سدیم و بیکربنات پتاسیم) با توجه به قدرت جذب رطوبت 2 برابری نسبت به پودرهای ABC، قابلیت کلوخگی بالاتری را دارا هستند.

همچنین تمام کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی پودری از نوع dry chemical با کیفیت، دارای افزودنی‌هایی میباشند که سازوکاری جهت جلوگیری از مشکل کلوخگی است. البته استاندارد ملی 3434 ، آزمون کلوخگی براساس نفوذ سوزن را برای هر سه متریال پودر خاموش کننده و حد مجاز آن را یکسان در نظر گرفته است. بعنوان مثال استفاده از روغن سیلیکون (Silicon Oil) بعنوان بهترین روش کاهش جذب رطوبت و مقاومت به کلوخگی، از مزیت های کپسول آتش نشانی آریاکوپلینگ میباشد.

دمای ذوب پودرهای خاموش کننده

مونو آمونیوم فسفات که کاربرد آن به عنوان ماده اصلی پودر خاموش کننده ABC  میباشد، در مجاورت گرما در دمای 180 تا 200 درجه سانتیگراد ذوب گشته و سطح محل پاشش را پوشش میدهد. ولی ذوب شدن سدیم بی کربنات در 270 درجه و پتاسیم بی کربنات در 100 درجه سانتیگراد، تغییری در مکانیزم خاموش کنندگی بویژه در کلاس A ایجاد نمی کند.

همچنین تمام کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی پودری از نوع dry chemical با کیفیت، دارای افزودنی‌هایی میباشند که سازوکاری جهت جلوگیری از مشکل کلوخگی است. البته استاندارد ملی 3434 ، آزمون کلوخگی براساس نفوذ سوزن را برای هر سه متریال پودر خاموش کننده و حد مجاز آن را یکسان در نظر گرفته است. بعنوان مثال استفاده از روغن سیلیکون (Silicon Oil) بعنوان بهترین روش کاهش جذب رطوبت و مقاومت به کلوخگی، از مزیت های کپسول آتش نشانی آریاکوپلینگ میباشد.

 

تفاوت ماسک بایکو و ملت بلون را بدانید!

روش خاموش کردن آتش

کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی پودری پس از تخلیه بر روی محل در حال سوختن می‌چسبند. این مکانیزم باعث قطع واکنش‌های زنجیره‌ای، سرد کردن حریق و در نهایت اطفای آن میگردد. علاوه بر این، بی کربنات‌ سدیم و بی کربنات پتاسیم هنگام حرارت دیدن، وارد یک واکنش تجزیه گرماگیر شده و کربن دی اکسید، آزاد می نمایند. کربن دی اکسید آزاد شده نیز به نوبه خود کمی باعث اثر خاموش کنندگی می گردد.

پودرهای خاموش کننده ABC (مونو فسفات آمونیوم) بعد از ذوب شدن و اطفای حریق، با پایین آمدن دما سخت می شوند و کاملا سطح محل حریق را پوشش میدهند. مکانیزم اثر این پودر در مواجهه با آتش نوع B و C، قطع اکسیژن و واکنشهای زنجیره ای شیمیایی است.

رسانایی الکتریکی

استاندارد ملی 3434، حد رسانایی الکتریکی برای خاموش کننده‌های پودری را 5 کیلوولت در نظر گرفته است. ویژگی نارسانایی الکتریکی برای خاموش کننده‌های پودری الزامی میباشد. تولیدکنندگان پودرهای باکیفیت در دنیا، به منظور اطمینان از عدم برق گرفتگی در حین عملیات اطفاء، این میزان نارسانایی را بسیار بالاتر برده اند.

پودرهای خاموش کننده ABC (مونو فسفات آمونیوم) بعد از ذوب شدن و اطفای حریق، با پایین آمدن دما سخت می شوند و کاملا سطح محل حریق را پوشش میدهند. مکانیزم اثر این پودر در مواجهه با آتش نوع B و C، قطع اکسیژن و واکنشهای زنجیره ای شیمیایی است.

مشکل خوردگی

خوردگی بدنه خاموش کننده ناشی از اثر ماده خاموش کننده در داخل آن که برای خاموش کننده‌های برپایه آب و گاز یا هر ماده خاموش کننده خورنده دیگر مطرح میگردد، یکی از مشکلات مهم در این زمینه میباشد. در این حالت برای جلوگیری از خوردگی بدنه خاموش کننده آتش نشانی از پوششی داخلی یا از ورق‌های استنلس استیل برای ساخت بدنه خاموش کننده استفاده میگردد.

پودرهای خاموش کننده ABC (مونو فسفات آمونیوم) بعد از ذوب شدن و اطفای حریق، با پایین آمدن دما سخت می شوند و کاملا سطح محل حریق را پوشش میدهند. مکانیزم اثر این پودر در مواجهه با آتش نوع B و C، قطع اکسیژن و واکنشهای زنجیره ای شیمیایی است.

سوالات متداول

آتش ها در 4 دسته A، B، C، D و E قرار می گیرند. دسته A مربوط به مواد دارای ترکیبات آلی طبیعی یا مصنوعی است. دسته B مربوط به مایعات قابل اشتعال یا جامداتی است که به راحتی مایع می گردند. دسته C مربوط به گازها و یا مخلوط مایعات و گازها است که شباهت زیادی به دسته B دارند. دسته D مربوط به فلزاتی است که به سرعت اکسید می شوند مانند منیزیم و سدیم. دسته E مربوط به حریق حاصل از الکتریسیته و وسایل الکتریکی است.

به صورت کلی روش های خاموش کردن آتش را میتوان سرد کردن، خفه کردن، حذف مواد سوختنی و کنترل واکنش های زنجیره ای عنوان کرد .

موادی که در انواع خاموش کننده ای آتش نشانی بکار می روند به صورنت کلی در 4 دسته قرار میگرند. این 4 دسته عبارتند از 1- مواد سرو کننده مانند آب، دی اکسید کردن 2- مواد خفه کننده مانند کف، دی اکسید کربن، خاک 3- مواد رقیق کننده هوا مانند دی اکسید کربن، نیتروژن 4- مواد محدود کننده واکنش های زنجیره ای شمیایی مانند هالوژن ها

13 دیدگاه در “انواع کپسول و خاموش کننده های آتش نشانی

  1. دانلود آهنگ باران بارانه نم نم ترمی کرد با صدای زن + متن اهنگ گفت:

    بی نظیر بود

    1. admin گفت:

      ممنون

  2. نودی گفت:

    عالیی بود مث همیشه

    1. admin گفت:

      مرسی از شما

  3. تصاویر جذاب و دیدنی - نودی گفت:

    بسیار عالی حرف نداره واقعا لذت میبرم

    1. admin گفت:

      ممنون. خوشحالیم که مطالب سایت براتون جذاب بوده

  4. ویدائو گفت:

    عالییی بود عااالی

    1. admin گفت:

      ممنون لطف دارید

  5. energy and health گفت:

    Excellent weblog right here! Also your site lots up fast!
    What host are you the usage of? Can I am getting your affiliate link for your
    host? I desire my web site loaded up as quickly as yours lol

  6. mohammadreza گفت:

    مطلب بسیار مفیدی بود.

  7. بازتاب: قوانین حفاظت از ساختمان در برابر آتش سوزی - جهان ایمن
  8. azade.m گفت:

    در مورد شیر هیدرانت جایی مطلب نوشتین؟ من پیدا نکردم چیزی

    1. manager.f گفت:

      سلام دوست عزیز،
      شما میتونید اطلاعات دقیق راجب به شیر هیدرانت رو از لینکی که قرار دادم بخونید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *